Tatlong Determinant ng Moralidad sa Human Acts

Ano ang Human Acts?

Kapag pinag-uusapan ang human acts, hindi sapat na meron lamang tayo ng kaalaman, kalayaan, at pahintulot. Upang matukoy kung ang isang gawain ay moral na mabuti o masama, kailangan nating suriin ang tatlong pangunahing determinant: object, end (intention), at circumstances.

1. Ang Object (Ano ang Ginawa)

• Ang object ay ang mismong aksyon mismo.
• Kung ang object ay inherently good—halimbawa, pagtulong sa mahihirap—maaaring ituring itong moral na mabuti.
• Kapag ang object ay masama—tulad ng pagnanakaw o pananakit—awtomatikong mali ang gawain, kahit pa anong magandang dahilan ang ibigay.

2. Ang End o Intention (Bakit Ginawa)

• Ang end o intensyon ay ang dahilan kung bakit ginawa ang aksyon.
• Halimbawa, ang pagbibigay ng pera sa isang foundation ay mabuting gawain kung ang layunin ay tunay na pagtulong.
• Kung ang layunin ay magpasikat o maghanap ng papuri, nababawasan ang moral na kabutihan ng aksyon.
• Sa etika, kailangang maganda ang parehong object at intensyon para maging moral na mabuti ang kabuuang gawain.

3. Ang Circumstances (Sa Anong Sitwasyon)

• Ang circumstances ay tumutukoy sa mga detalye ng konteksto: sino ang gumagawa, kailan, paano, at gaano kalaki ang epekto.
• Hindi nito binabago ang tama o mali ng isang gawain, pero nag-aadjust ng bigat ng moral na responsibilidad.
• Halimbawa, ang pagnanakaw ng maliit na bagay ay mas magaan kaysa sa pagnanakaw ng malaking halaga. Ngunit kung ginawa ito sa panahon ng sakuna, mas mabigat ang kasalanan dahil mas vulnerable ang mga tao.

Pagsasama-sama ng Tatlong Determinant

• Object = what is done
• Intention = why it is done
• Circumstances = in what manner or situation
• Ang isang human act ay magiging morally good lamang kung maganda ang lahat ng tatlong ito. Kapag may isa man sa kanila na masama, ang kabuuang gawain ay itinuturing na morally wrong.

[Musika]

Upang masabing moral na mabuti ang isang gawain, kailangang maganda ang object, intensyon, at sitwasyon; kung kahit isa lamang ang kulang, nagiging mali ang kabuuang aksyon.